Cerezo en flor & Inventos – Twee gedichten rond lente en verlangen van Federico García Lorca

De gedichten uit het ‘Álbum Blanco’ van Federico García Lorca kennen we nog niet zo lang. Het manuscript was lang onder de hoede van de dichter en schrijver Gerardo Diego en is pas eind jaren 80 gepubliceerd.

Cerezo en flor en Inventos behoren tot een verzameling van gedichten die bedoeld zijn voor een uiteindelijk niet gepubliceerde bundel  met de titel Suites en zijn gedateerd op 8 augustus 1921.

Het ‘Álbum Blanco’ verwijst naar een soort poëzie- album, met lege bladzijden die op verzoek van de dame gevuld kunnen worden met gedichten.  Maar het album van deze vrouw blijft leeg: zij is gestorven voordat zij de liefde heeft leren kennen. Lorca presenteert dit idee in de korte toelichting die hij bij deze gedichten schrijft. ‘Eloísa Lopez had een album zonder er in te schrijven. En nu is zij dood! Het arme meisje! Ik zal er in schrijven voor haar met witte inkt.’ . In het commentaar op deze gedichten lees je dat deze bijna onverschillige houding hem beschermt tegen het overmatige sentimentele, sensiblería. Met zijn ironische toelichting benadrukt de dichter zijn dubbelzinnigheid  ten opzichte van de romantische gedichten. Alleen zo kan hij de minnaar en de dichter van Eloísa zijn. De naam van de maagd verwijst naar de legendarische geheime liefde tussen  Abélard en Héloise. De thema’s van het verlangen naar iets dat er niet is, en het iets anders willen zijn dan je bent, worden in de serie gedichten pijnlijk omcirkeld. Soms lijkt het bijna of Lorca iets ‘goed wil maken’. Je voelt dat achter de distantie van de dichter zich ook een ridder verschuilt.

Net als de witte bladzijden keert de  kleur wit in deze kleine cyclus telkens weer terug. Zoals in Cerezo en flor:

Cerezo en flor

En Marzo

te marchas a /la/ luna.

Dejas aquí tu sombra.

 

Las praderas se tornan

irreales. Llueven

pájaros blancos

 

Yo me pierdo en tu bosque

gritando: ¡Abrete, sésamo!

¡Seré niño! gritando:

¡Abrete, sésamo!

 

In de Nederlandse vertaling*:

Kerseboom in bloei

In  maart                                                                                                           

reis je naar de maan.

Je laat je schaduw hier.

 

De weilanden worden

onwerkelijk. Het regent

witte vogels.

 

Ik raak verdwaald in je bos

en schreeuw: Open u, Sesam!

Ik lijk wel een kind! Die schreeuw:

Open u, Sesam!

Het bloeien van de kersenboom in de lente laat het nieuwe zien dat ontstaat en wat gaat komen. Maar hier is de lentetijd verbonden met een afscheid, waarin alleen de schaduw achterblijft, in contrast met het licht. De spreuk uit het sprookje van Ali Baba en de veertig rovers lijkt de voorafgaande regels te relativeren. Dit lukt op de een of andere manier wel, maar ook niét. Zo blijven de laatste vier regels naast elkaar overeind, in een betekenis in klanken die blijven werken: Gritando: ¡Abrete, sésamo!.

In Inventos zien we het wit van de sneeuw en wolken:

 

Inventos

(estrellas de la nieve)

 

Hay montañas

que quieren ser

de agua.

Y se inventan estrellas

sobre la espalda

 

(nubes)

 

Y hay montañas

que quieren tener

alas.

Y se inventan las nubes

blancas.

 

In de Nederlandse vertaling* :

Verzinsels

(sterren van sneeuw)

Er zijn bergen

die van water willen zijn.

En ze verzinnen sterren

die hen van achteren beschijnen.

 

(wolken)

En er zijn bergen die

vleugels willen hebben.

En ze verzinnen

de witte wolken.

De dichter laat de massieve bergen, vastgeketend aan hun plaats, dromen van een ander bestaan. Ze verlangen naar een vorm die niet bereikbaar is voor hen: het water en de wolken die zich vrij kunnen verplaatsen. Maar, dit onmogelijke streven maakt het verlangen niet onmogelijk. Zo kunnen de bergen door de dingen die ze bedenken ergens anders zijn. Voor mij een mooi beeld van het vermogen om iets te maken dat er niet is, en dat toch een vorm kan krijgen in de voorstellingskracht van de dichter. Het contrast in het gedicht tussen de zwaarte van de bergen en het lichte van het water en de wolken onderstreept dit. En de kortstondigheid van een ster van sneeuw en een witte wolk vergroot alleen maar het verlangen naar dat wat nu niet kan zijn.

Nadat Lorca zijn bundel La poema del cante jondo in 1921 heeft voltooid werkt hij de volgende twee jaren tot en met de zomer van 1923 nog aan de compositie van de Suites, met bekende thema’s zoals de natuur en het landschap, Andaluçia en de ferias. Maar ook filosofische beschouwingen en zijn kijk op de identiteit van de kunstenaar vinden hier een plaats. Het  ‘Álbum Blanco’  sluit hier denk ik bij aan. Want de gedichten zijn meer dan een verzameling ‘leuke speelse variaties op romantische clichés’, zoals ze meestal worden aangeduid. Daarvoor komt het verlangen naar wat zou kunnen zijn, voor mij net iets te scherp naar voren. De ironie van de dichter die schrijft met witte inkt kan zijn diepe overtuiging niet verbergen.

Er is altijd hoop, de mogelijkheid blijft bestaan…En is dat niet de belofte van elke lente?

 

*Vertaling Marije Dekkers, uit het nooit gepubliceerde manuscript  Álbum blanco (8 augustus 1921) Gepubliceerd in het literaire tijdschrift ‘De Tweede Ronde’ (Jaargang 7, 1986) Te lezen via de digitale bibliotheek der Nederlandse letteren, http://www.dbnl.nl

** Illustraties: foto van Federico García Lorca uit 1931 (1) & ‘Vrouw plukt kersenbloesem door Utagawa Kuniyoshi (1797-1861) Edo, c. 1846, kleurenhoutsnede op Japans papier, Van Gogh Museum Amsterdam, Vincent van Gogh Stichting (2)

Tijdens de tentoonstelling Van Gogh en Japan (23 maart -24 juni 2018)  in het Van Gogh Museum Amsterdam zijn meer dan 100 Japanse prenten te zien uit de collectie van het museum

Advertenties
Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie, Spanje, Spaans, Flamenco | Tags: , , , , , | Een reactie plaatsen

Hoe ontstaat een kunstwerk? Anselm Kiefer, Armando en de natuur als maker

Hoe ontstaat een kunstwerk?

Anselm Kiefer vertelt erover in een recent  interview in het Getty Center in Los Angeles. Een kunstenaar schept nooit zomaar ‘ex nihilo’ (uit het niets). De kunstenaar bevindt zich in de stroom en de dingen gaan door hem heen. Zo wordt hij als het ware doordrongen van de gedachten en de beweging. Ik luisterde naar zijn formulering en dacht meteen aan  ‘Fluxus’ en zijn vroegere docent Joseph Beuys en inderdaad duikt het woord in de conversatie op. Lees verder

Geplaatst in Boek en film inspiratie recensies, Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Estilo gitano – Leven in zigeunerstijl

Ramon Gieling maakt zijn leven lang al films, en vaak vindt hij zijn inspiratie in Spanje. Zo maakte hij de bekende en originele film ‘En Un Momento Dado’ over Johan Cruijff en zijn betekenis voor de voetballiefhebber in Barcelona. In het boek ‘Het ondankbare leven van Santiago Herrero’ staat het leven van de zigeuner Santiago centraal. In verschillende scènes  volgen we zijn wonderlijke en tragische lotgevallen. Het lot, of zo je wil het toeval grijpt op cruciale momenten in. Lees verder

Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen, Spanje, Spaans, Flamenco | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

La farsa monea – Documenta 14 – Israel Galvan en de flamenco van de ondergrond

Foto: Stathis Mamalakis

Het is vast niet onopgemerkt gebleven, dit jaar is de Documenta 14 (in Kassel en Athene) onderwerp van vele artikelen in de media. De uitgangspunten van ‘Learning from Athens’ zijn door het curatorenteam onder leiding van Adam  Szymczyk op eigenzinnige wijze ingevuld. De kunstenaars en hun werken  roepen voor de pers en bezoekers vragen op die niet meteen beantwoord worden. Dat is helemaal niet erg. Maar het zou jammer zijn wanneer door deze ondoorgrondelijkheid  het publiek de handdoek in de ring gooit en de werken van de Documenta zo ‘uit het zicht’ blijven. Want elke vijf jaar is de manifestatie de belangrijkste graadmeter van de ontwikkelingen binnen de hedendaagse kunst.

Een bijzondere performance in het programma van de Documenta 14 in Athene vormt het werk La farsa monea , een samenwerking van flamencodanser en choreograaf Israel Galván, flamencozanger Niño de Elche en de kunstenaar en onderzoeker van flamenco, Pedro G. Romero. Lees verder

Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen, Spanje, Spaans, Flamenco | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

In de blik gevangen – Een essay bij The Watchman II van Marieke Bolhuis

‘The Watchman’ (2016) markeert een nieuw stadium in de ontwikkeling van de kunstenaar Marieke Bolhuis. Haar kunstwerken laten zien hoe zij de werkelijkheid onderzoekt en hoe zij vervolgens ingrijpt. Het is een weerslag van het proces waarin zij de wereld verandert en ombuigt naar haar eigen perspectief. In dit werk komen verschillende media die ze de laatste jaren hanteert samen in een beeld terecht. Een eigen en onderscheidende combinatie van materialen die samen blijven werken en schuren aan de oppervlakte. Lees verder

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Leiding geven en inspireren – Van binnen naar buiten met Anselm Grün

Ginko‘We zijn niet alleen verantwoordelijk voor hoe wij leiden, maar ook voor hoe wij ons laten leiden’

Deze nieuwsgierig makende observatie maakte de Benedictijnse pater Anselm Grün onlangs in een lezing. In Duitsland is hij een fenomeen door de bijzondere plaats die hij inneemt in het denken over leiderschap en management. Door zijn studie in de theologie en later bedrijfswetenschappen is de 71-jarige kloosterling een geliefde inspirator, adviseur en spreker. Bovendien heeft hij zijn inzichten verzameld én beproefd in zijn eigen praktijk als leidinggevende. Zijn ideeën vinden een groot publiek. Lees verder

Geplaatst in Leiderschap inspiratie | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Krachtige verbeelding, langzame uitvoering – Masterclass en lezing ‘Zwaar metaal, nieuw licht’ Den Bosch

IMG_5625In het kader van het project rond het etsen en moderne ets-technieken ‘Zwaar metaal, nieuw licht’, verzorgde ik een masterclass voor de deelnemende kunstenaars en een afsluitende publiekslezing in het Grafisch Atelier in Den Bosch.

In deze lezing ging ik in op de bijzondere eigenschap van het ets-proces, in diverse vormen. De ets was bij uitstek een kunstvorm die vaak in opdracht werd uitgevoerd. Maar het is ook een middel voor de kunstenaar om juist naar een nieuwe manier te zoeken om zichzelf uit te drukken. Om te proberen, te experimenteren en om zijn kunst te beproeven. Want juist de beperkingen van het technische proces geven aan de maker de vrijheid om intensief met zijn materiaal om te gaan. Zo ontwikkelt William Blake (1757-1827) zijn eigen methode, omdat wat hij wil bereiken nog niet bestaat. Zijn verbeelding zoekt en vindt zo zijn passende uitdrukking. Ook Edvard Munch (1863-1944) schaaft zijn leven lang aan zijn eigen vaardigheden om etsen, houtsnede’s en litho’s te maken. Wat verbergt er zich onder de oppervlakte van deze werken? Lees verder

Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen