In de blik gevangen – Een essay bij The Watchman II van Marieke Bolhuis

‘The Watchman’ (2016) markeert een nieuw stadium in de ontwikkeling van de kunstenaar Marieke Bolhuis. Haar kunstwerken laten zien hoe zij de werkelijkheid onderzoekt en hoe zij vervolgens ingrijpt. Het is een weerslag van het proces waarin zij de wereld verandert en ombuigt naar haar eigen perspectief. In dit werk komen verschillende media die ze de laatste jaren hanteert samen in een beeld terecht. Een eigen en onderscheidende combinatie van materialen die samen blijven werken en schuren aan de oppervlakte.

Het werk staat in de traditie van de helder oplichtende lijn die te ontdekken is in haar oeuvre. Zij beproeft de laatste jaren verschillende manieren om aan de relatief gladde aluminium plaat een driedimensionale en voelbare structuur te geven. In ‘The Watchman’ kijken we mee met een figuur die in zijn helderwitte glanzende uitvoering een sterk contrast vormt met het tafereel. De positie die hij in het beeld inneemt is zodanig dat we wel met mee moeten kijken.

Marieke Bolhuis, The Watchman II (2016)

Marieke Bolhuis, The Watchman II (2016)

Hij domineert vasthoudend onze blikrichting. Dat is zijn taak. Wanneer wij liggen te slapen is hij het die wakker blijft. De wachter loopt door stad en landschap en speurt naar gevaar. Maar hij is ook eenzaam. Iemand die kijkt, maar wat hij ziet niet kan delen. Hij die de wacht houdt is een buitenstaander van beroep. De bewaker op dit beeld is echter nog meer. Hij is transparant en zijn witte skelet verraadt dat hij altijd al niet bij ons hoorde…of wel?

Ongemakkelijk volgen we zijn blik en we ontdekken een andere figuur. Het is het beeld van de reiziger die te paard door de wereld trekt. Die onverschrokken zich een weg baant in de natuur en zich onbespied waant. Wij zien dat het hier anders is. Hier wordt hij gezien. Er is iets in het beeld dat ons laat denken dat dit ‘gezien worden’ gevaarlijk is.

Want we kijken naar de kwetsbare rug van de ruiter. Waar kijkt de ‘Watchman’ naar? Hij laat niet los. De reiziger beweegt zich in een sprookjesachtige wereld waarin het rood voor contrasten zorgt en de lichte turquoise tint voor een doel en een perspectief. Nog is alles in orde. Nog gaat de reis verder.

‘The Watchman’ werkt als beeld omdat we de waker op de rug zien. En hij kijkt op zijn beurt naar de zich verder weg bewegende gestalten. Wanneer we voor het kunstwerk staan en het bekijken nemen we zelf zijn positie als Waker in. De blik naar binnen wordt weerkaatst naar buiten. En de blik van weer iemand anders zal vallen op onze rug wanneer we het werk bekijken. We kijken en worden in de gaten gehouden. Alleen, de waker wint altijd. Hij is al doorzichtig geworden en leeft voor altijd daar. Het kijken naar ‘The Watchman’ vertelt ons over wat wij niet in de hand hebben. Een kwetsbaar perspectief dat de wachter al lange tijd geleden heeft gevonden en ervaren.

Over de auteur

Katja Rodenburg is filosoof, adviseur en tentoonstellingen-curator. Zij volgt al langere tijd de ontwikkeling in het werk van Marieke Bolhuis. Deze tekst is verschenen ter gelegenheid van Art The Hague van 5 t/m 9 oktober 2016. Het werk The Watchman II is daar te zien bij Galerie Hugo Boogaard

Eerder verschenen er teksten over het werk en de ruimtelijke installatie ‘Brokken Safety’, gemaakt voor de Rotterdam Art Fair (2016) en ‘Falling Man, a Journey’, voor de presentatie in Contemporary Art Ruhr in Essen (D) (2011) en ‘Camera Lucida’, in het tijdschrift Human (2008)

Zij schreef o.a. de boeken Ik, Ophelia  [in het kader van de tentoonstelling in het Van Gogh Museum over John Everett Millais, Hellen van Meene, Rineke Dijkstra en Inez van Lamsweerde& Vinoodh Matadin] en Armando en de melancholie van het scheppen  [over de filosofische thema’s in het werk van de kunstenaar]

Voor meer informatie Antheia Blossoms: www.antheiablossoms.wordpress.com

 

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Leiding geven en inspireren – Van binnen naar buiten met Anselm Grün

Ginko‘We zijn niet alleen verantwoordelijk voor hoe wij leiden, maar ook voor hoe wij ons laten leiden’

Deze nieuwsgierig makende observatie maakte de Benedictijnse pater Anselm Grün onlangs in een lezing. In Duitsland is hij een fenomeen door de bijzondere plaats die hij inneemt in het denken over leiderschap en management. Door zijn studie in de theologie en later bedrijfswetenschappen is de 71-jarige kloosterling een geliefde inspirator, adviseur en spreker. Bovendien heeft hij zijn inzichten verzameld én beproefd in zijn eigen praktijk als leidinggevende. Zijn ideeën vinden een groot publiek.

Maar dat betekent niet dat zijn visie op leiderschap een gemakkelijke oplossing biedt. In plaats van het aanreiken van methodes en instrumenten en schema’s werpt hij de leider terug tot zichzelf. Leiden betekent langzaam maar bestendig werken aan leiderschap van binnen naar buiten.

Want om leiding te kunnen geven moet ik eerst leiding kunnen geven aan mezelf. Daarvoor moet ik allereerst vooral weten wie ik zelf ben en moet ik leren om mijzelf waar te nemen. Want, als ik dat niet kan ga ik dit projecteren op anderen. Het gevolg zijn ‘unreife Spiele’ op de werkvloer, zo waarschuwt Grün de onwetende leider.

Pas wanneer je in contact staat met je eigen midden en innerlijke bron kun je gaan kijken hoe je van daaruit effectief kan werken. Maar wat wanneer je niet voldoet aan je eigen verwachtingen? Hoe kun je daar op een goede manier mee omgaan? Grün raadt aan om vooral zelf de confrontatie met deze pijn aan te gaan. De  schuld geven aan anderen, vluchten in zelf-medelijden of blijven geloven in een onrealistisch hoog zelfbeeld verhinderen bij voorbaat al goed leiderschap. Gezond leiding geven begint met het goed letten op de eigen grenzen en daar niet overheen gaan. Wijs zijn betekent dat je in overeenstemming bent met jezelf en dat je kan omgaan met de wonden en de kwetsuren die je hebt opgelopen in je leven. Je kunt ze erkennen en herkennen als ze tevoorschijn komen.

Grün beschouwt zo zorgvuldig de veelgebruikte woorden in het bedrijfsleven. Zo kijkt hij ook net iets anders naar het begrip ‘verandering’.  Er moet meestal ontzettend veel veranderd worden. In Nederland valt mij op hoe vaak we de uitspraak ‘Mensen willen wel veranderen, maar niet veranderd worden’ (Peter M. Senge) horen.  Maar hoeveel mensen richten hun handelen daarnaar op de werkvloer? Werkelijke verandering kan alleen plaatsvinden vanuit de innerlijke rust. ‘Veranderen’ noemt Grün een agressief woord. Ik denk omdat dit woord een onnatuurlijk proces oproept. In tegenstelling tot het andere woord in het Duits voor verandering:‘Verwandlung’. De nadruk op de ontwikkeling vanuit de kern herinnert sterk aan Nietzsche. Deze filosoof beschrijft dit proces als ‘het worden wie je bent’.

Een van de belangrijkste taken van de leider bestaat uit het zoeken naar mogelijkheden om dit proces bij zijn mensen op te roepen. Niet alleen door woorden uit te spreken, maar ook door het te laten zien. Natuurlijk komt er bij weerstand van alles in je op, en dat mag ook. De monnik leert dat hij niet verantwoordelijk is voor zijn eigen gedachten, elke gedachte mag zijn en beschouwd worden. Maar hij is wel verantwoordelijk voor de manier waarop hij reageert op die gedachte en hoe hij daarmee omgaat. De leider let dus op de innerlijke beelden die bij hem opkomen. Zonder dat je het merkt kunnen deze beelden een grote invloed hebben op hoe anderen je op het werk ervaren. Op zoek gaan naar een  inspirerend beeld uit je eigen leven kan enorm helpen bij het op een creatieve manier omgaan met de kleine en grote obstakels die je als leider kan ervaren.

Het vinden van de juiste maat, een goed ritme waarin je kan werken hoort erbij. Wat heeft iemand nodig om de energie weer te laten stromen?

Als ik leidinggevenden spreek, valt mij op hoe gauw binnen situaties op het werk er een éénrichtingsweg kan ontstaan. Soms gewoonweg door gewenning. Vaker nog  door het ontbreken van een welomschreven doel en een gebrek aan energie. Of omdat onrust een manier van leven is geworden. Omdat je iets voor elkaar wilt krijgen zonder te weten wie je zelf bent, zonder dat je werkelijk uitspreekt wat je met je acties wil bereiken. De vele boeken en trainingen rond leiderschap kennen onbedoeld een neven-effect. De blik wordt te veel op die anderen gericht, zij moeten immers geleid worden? Gelukkig had management denker Peter Drucker dit ook in de gaten.  Hij voorspelde al dat in de 21e eeuw ‘Managing Oneself’  voor iedere leider de grootste uitdaging zou vormen.

‘They will have to learn how and when to change what to do, how they do it, and when they do it’.

Alleen zo kan leiding geven aan jezelf ervoor zorgen dat je anderen inspireert dit zelf ook te gaan doen.

Meer weten over leiding geven aan jezelf?

Katja Rodenburg is filosoof en leiderschapsadviseur. Zij werkt met directeuren en zelfstandige professionals en hun teams om ruimte te maken voor visie, strategie en de kerncompetenties van leiderschap.

Geplaatst in Leiderschap inspiratie | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Krachtige verbeelding, langzame uitvoering – Masterclass en lezing ‘Zwaar metaal, nieuw licht’ Den Bosch

IMG_5625In het kader van het project rond het etsen en moderne ets-technieken ‘Zwaar metaal, nieuw licht’, verzorgde ik een masterclass voor de deelnemende kunstenaars en een afsluitende publiekslezing in het Grafisch Atelier in Den Bosch.

In deze lezing ging ik in op de bijzondere eigenschap van het ets-proces, in diverse vormen. De ets was bij uitstek een kunstvorm die vaak in opdracht werd uitgevoerd. Maar het is ook een middel voor de kunstenaar om juist naar een nieuwe manier te zoeken om zichzelf uit te drukken. Om te proberen, te experimenteren en om zijn kunst te beproeven. Want juist de beperkingen van het technische proces geven aan de maker de vrijheid om intensief met zijn materiaal om te gaan. Zo ontwikkelt William Blake (1757-1827) zijn eigen methode, omdat wat hij wil bereiken nog niet bestaat. Zijn verbeelding zoekt en vindt zo zijn passende uitdrukking. Ook Edvard Munch (1863-1944) schaaft zijn leven lang aan zijn eigen vaardigheden om etsen, houtsnede’s en litho’s te maken. Wat verbergt er zich onder de oppervlakte van deze werken? Lees verder

Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Ode aan de Maas PLAKA in Megen – Tentoonstelling, ode en processie 28 juni – 5 juli 2015

Ode aan de Maas 

Rianne van der Steen

Het PLAKA kunstenaarsinitiatief in Megen organiseert met ‘Ode aan de Maas’ een speciaal evenement en een expositie waarmee ze een verbinding willen leggen tussen de ateliers, het gebouw de Acropolis, het leven en werken in de stad Megen en het Parthenon aan de Maas. Aanleiding is de internationale kunstmanifestatie Biënnale Mater Mosa.

Samen met PLAKA heb ik als curator met plezier gewerkt aan de vormgeving en uitvoering van dit community art project. Zo was het bijvoorbeeld een uitdaging om de voor de tentoonstelling beschikbare ruimte zo in te richten dat er een mooie lijn kon ontstaan. Een lijn die uitnodigt om de werken van de kunstenaars als geheel, maar ook als op zichzelf staande objecten te bekijken.
Lees verder

Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie | Tags: , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Het leven als kunstwerk – Oscar Wilde – Van Dorian Gray tot Andy Warhol HOVO Zomercolleges Vrije Universiteit Amsterdam 7,9,14 en 16 juli 2015

Oscar Wilde portret wikimed cHet leven als kunstwerk 

Bij verschijning roept ‘The Picture of Dorian Gray’ veel emoties op. Het schilderij van de stralende jonge Dorian verandert langzaam in iets dat het daglicht niet kan verdragen…De uitspraken in het voorwoord, zoals ‘No artist has ethical sympathies’ en ‘All art is quite useless’ doen zo mogelijk nog meer stof opwaaien.

Maar het boek is nog veel meer. In het fin-de-siècle van de 19e eeuw verandert het leven snel en diepgaand. Het denken over het leven en de kunst weerspiegelt de vragen waar we nu nog steeds mee worstelen. Hoe kan ik het best mogelijke leven leiden? Welke rol speelt de kunst daarin? Waar ligt de grens tussen fictie en realiteit? Lees verder

Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen | Tags: , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Filosofie en kunst in Frankrijk – Denken over het lichaam 31 mei – 6 juni 2015 Centre Erasme St. Etienne des Sorts bij Avignon

Vaslav Nijinsky Le Dieu bleu

Vaslav Nijinsky Le Dieu bleu

In deze cursus beproeven we de relatie tussen het denken, het lichaam en de wereld om ons heen. Op welk moment houden wij op met denken? Wanneer begint ons lichaam mee te denken en de wereld te ervaren? Op welke manier zijn we lichamelijk bij de wereld betrokken? Lees verder

Geplaatst in Boek en film inspiratie recensies, Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Oscar Wilde In naam van de schoonheid 25 oktober 2014 Antheia Symposium Dordrecht

Oscar WildeOp 15 oktober 2014 is het 160 jaar geleden dat Oscar Wilde werd geboren. Om dit te vieren organiseren wij het symposium ‘Oscar Wilde – In naam van de schoonheid’, een unieke ontmoeting tussen de filosofie en de kunst. Zijn eigenzinnige manier van denken over kunst staat hierbij in het middelpunt.

Met zijn ogen kijken we naar de werken van andere kunstenaars uit de vaste collectie van het Van Gogh Museum, zoals die van Pierre Puvis de Chavannes, Camille Pisarro en Claude Monet. Edwin Becker (Van Gogh Museum) en Katja Rodenburg (Antheia) nemen u mee naar de fascinerende wereld van de filosofie en de esthetica, en de kunst van de tweede helft van de 19e eeuw en het fin-de-siècle. Lees verder

Geplaatst in Filosofie en Kunst inspiratie, Lezingen, cursussen, symposia, reizen | Tags: , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen